125087

ขอถามความในใจ ริคิว (จบ)

แม้จะรู้ว่าเป็นวันสุดท้ายก็ตาม ฉากสำคัญอีกฉากหนึ่งในหนังที่สร้างได้ประทับใจมากอีกฉากก็คือ ฉากที่ ฮิเดะโยะไปงานเทศกาลพิธีการชงชาที่เขาให้จัดขึ้น เขาได้เห็นผู้คนมากมาย เขาตกใจมากเมื่อเห็น ชาวบ้านต่างพากันไปแย่งดูพิธีชงชาของพระริคิว ฉากที่ฮิเดะโยะชิ ไปเห็นสภาพความเป็นจริงและความยิ่งใหญ่ของพระริคิว ผู้ซึ่งครั้งหนึ่งพระริคิวเคยช่วยชีวิตของเขาไว้ จากการถูกประหารชีวิตโดยโอะดะ ฮิเดะโยะชิย่อมเคารพและนับถือพระริคิว แต่เมื่อกาลเวลาเปลี่ยนไป ความเป็นตัวตนของพระริคิวนั้น ยิ่งวันยิ่งใหญ่และมีอำนาจ แข่งบารมีกับ         ฮิเดะโยะชิ และยิ่งวันพระริคิว ก็เป็นที่รู้จักของคนมากขึ้นทุกที ขนาดที่ทางวัดและประชาชนร่วมกันสร้างรูปปั้นให้พระริคิวเป็นที่ระลึก พอฮิเดะโยะชิไปเห็นรูปปั้นของพระริคิวที่ยืนอยู่ และมองลงมาข้างล่างในวัด ฮิเดะโยะชิเกิด ความรู้สึกหวาดกลัวว่า ถ้าเขาปล่อยทิ้งไว้อย่างนี้ สักวันพระริคิวจะยิ่งใหญ่เกินกว่าที่เขาจะควบคุมได้ ความรู้สึกอิจฉาคงเป็นอารมณ์ความรู้สึกที่เกิดขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้น พอฮิเดะโยะชิไปถึงสถานที่ที่พระริคิว กำลังสาธิตพิธีการชงชา […]

ขอถามความในใจ ริคิว (1)

สวัสดีค่ะเพื่อนๆทุกคน ใครที่สนใจญี่ปุ่น และอยากรู้เรื่องญี่ปุ่น เชิญเลยค่ะ บทความนี้เคยเขียนใน คุยกับวินทร์ หรือ คุณ วินทร์ เลียววารินทร์ นักเขียนซีไรท์สองครั้งและศิลปินแห่งชาติ วันนี้ ขอแวะเข้ามาเขียน เกร็ดความรู้และความประทับใจที่เก็บตก เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่าง ฮิเดะโยะชิ แลพระริคิว ที่ได้จากการบันทึกในประวัติศาสตร์ และจากหนังเรื่อง “ริคิว นิ ทะซึเนะ โยะ”(利休にたずねよ) หรือ ชื่อเรื่องว่า“ขอถาม(ความในใจ) ริคิว ความรู้พื้นฐาน ก่อนอ่าน สำหรับคนที่ไม่รู้หรือยังไม่เคยได้ยินชื่อเสียงของฮิเดะโยะชิ โทะโยะโทะมิ […]

bashoo no ki

กวีชื่อดัง มะทซึโอะ บะโช 芭蕉松尾 (จบ

จากบทกวีนี้ เราคงจะเห็นได้ว่า เขามีความสัมพันธ์ทางด้านจิตใจที่แน่นแฟ้น ตลอดจนความรู้สึกร่วมกับต้นกล้วยซึ่งปลูกไว้หน้ากระท่อมของเขา คงเป็นเสมือนเพื่อนคนเดียวของเขาในคืนฝนตก คนที่ไปมาหาสู่เขา ส่วนใหญ่คงจะมองเห็นต้นกล้วย เพราะปลูกสูงโด่เด่อยู่หน้ากระท่อม คนที่ไปมาหาสู่เขาคงมองว่า ต้นกล้วยนั้นก็คงเป็นเพียงต้นกล้วยธรรมดาต้นหนึ่งเท่านั้น บางคนอาจจะเห็นความผูกพันที่เขามีต่อต้นกล้วยที่ปลูกหน้ากระท่อมของเขาว่าคงไม่ใช่ต้นกล้วยธรรมดา หลังจากที่เขาย้ายเข้าไปอยู่ในกระท่อมหลังนั้น คนที่ไปมาหาสู่บะโช จะเรียกว่า ‘กระท่อม’แต่พอเห็นว่าบะโชมีความผูกพัน และรักต้นกล้วยต้นนั้นอย่างมาก คนที่ไปมาหาสู่ก็เลยตั้งชื่อกระท่อมหรือบ้านพักของเขา เวลาที่พูดถึงกระท่อมของเขาว่า  บะโช 芭蕉ばしょう หรือ ‘ต้นกล้วย’ จากนั้นมา คนที่ไปมาหาสู่แทนที่จะเรียกว่า ‘กระท่อม’กลับเปลี่ยนไปใช้ชื่ออาจารย์ที่สอนบทกวีให้พวกเขาว่า ‘อาจารย์ บะโช’หรือ ‘อาจารย์ต้นกล้วย’ นั่นเอง ซึ่งบะโช เองก็ไม่ปฏิเสธเวลาที่คนเรียกเขาจากชื่อเล่นนี้ เพราะตัวเขาเองก็มีใจรักผูกพันกับต้นกล้วยต้นนั้นอย่างมาก จากนั้นมาชื่อ  บะโช 芭蕉ばしょう  จึงเป็นไม่ใช่เป็นเพียงชื่อของ กระท่อมที่มีต้นกล้วยเท่านั้น แต่ยังเป็นชื่อเล่นของเขาอีกด้วย […]

wabi sabi sept252020

วะบิ ซะบิ แด่ความไม่สมบูรณ์แบบของชีวิต เขียนโดย เบท เคมตัน (1)

ก่อนอื่น ต้องขอขอบคุณ คุณ smptong ที่เขียนย่อเรื่องราวเกี่ยวกับ วะบิ ซะบิ: แด่ความไม่สมบูรณ์แบบของชีวิต ในเว็บไซด์ของคุณ วินทร์ เลียวาริณ เห็นว่าน่าสนใจมาก ก็เลยขอเอามาให้ โรงเรียน เด็กวัดปรียา ได้อ่านกัน โดยจะขอตัดตอนให้สั้นลง เพื่อจะได้เข้าใจง่ายขึ้น ด้วยความบังเอิญ ดิฉันเองก็กำลังอ่านหนังสือ ชื่อ เรื่อง “wabi sabi” โดย   Beth Kempton เช่นกัน  อ่านแล้วติดใจมาก เพราะทำให้ดิฉันคิดถึงตัวเองตอนที่ไปญี่ปุ่นใหม่ๆ […]

คะรุเตะ

ญี่ปุ่น: กรอบเหล็กที่ไม่ยืดหยุ่น

กรอบเหล็กที่ไม่ยืดหยุ่น (ราคาแน่นอนตายตัว) ความรู้ทั่วไปที่คิดว่าสำคัญสำหรับคนที่ไปเรียน ไปเที่ยวญี่ปุ่นไม่ว่าระยะสั้นหรือยาว ก็คือ เมื่อไปถึงญี่ปุ่น ทุกคนจะต้องออกไปหาซื้อของใช้ต่างๆ ในโตเกียวสำหรับคนที่อยากซื้อกล้องดิจิตอล วีดีโอ หรือ เครื่องไฟฟ้าต่างๆแถวชินจุคุ หรือแถวอะคิฮะบะระ อาจจะต่อราคาได้บ้าง เพราะแถวนั้นจะมีร้านค้ามากมายที่ขายเครื่องไฟฟ้า กล้อง และคอมพิวเตอร์ต่างๆ ดังนั้น เขาจะต่อสู้ราคากันอย่างมากเพื่อเรียกลูกค้า คนขายในร้านพวกนี้จะมีเครื่องคิดเลข เวลาที่เราถามราคา คนขายจะคิดราคาอีกครั้งจากเครื่องคิดเลข ในกรณีที่ ทางร้านพอจะลดราคาให้ได้บ้าง เราอาจจะพูดขอคนขายว่า มะเคะเตะ คุเระ มะเซงคะ หรืออาจจะพูดให้สุภาพกว่านี้ เผื่อคนขายจะใจอ่อนลดราคาให้อีกหน่อย เช่น […]

autumn in Tokyo dec2013 500pt

生き甲斐 อิคิงะอิ คุณค่าของการมีชีวิต (1)

สวัสดีค่ะ ทุกคนที่แวะเข้ามาในโรงเรียนเด็กวัดปรียา ขอแวะเข้ามาทำการบ้านที่อยากจะแบ่งปัน เรื่อง 生き甲斐 หรือ อิคิงะอิ มี 4 พยางค์  ก่อนที่จะเขียนเกี่ยวกับเรื่องนี้ ขอเขียนให้เข้าใจร่วมกัน กับที่มาที่ไปของ คำว่า生き甲斐 หรือ อิคิงะอิ ก่อน เพื่อจะได้เข้าใจง่ายขึ้น ที่คนส่งมาให้อ่าน คนไทยจะเขียนทับเป็นภาษาไทยว่า  IKIGAI (อิคิไก)  ขอเขียนให้คนไทยที่ไม่ได้เรียนหรือไม่รู้ภาษาญี่ปุ่นทราบว่า ในภาษาญี่ปุ่น ไม่มีเสียง  ที่ออกเสียงเป็น  ก  เหมือนในภาษาไทย และคำนี้ออกเสียงที่ถูกต้องคำนี้ จะมีทั้งหมด […]

หนังสือ ภาพริมสระน้ำ (ตอนจบ)

ตอนดึก หลังจากที่ลูกนอนหลับไปแล้ว สามีเธอดื่มวิสกี้ไปพลางเล่าเรื่องให้เธอฟังว่า ในตึกของบริษัทที่ทำงานอยู่นั้น ข้างๆลิฟต์ของแต่ละชั้นจะมีช่องให้ส่งจดหมายช่องว่างที่ว่านี้ มีลักษณะเป็นช่องว่างสี่เหลี่ยมยาวจากชั้นหนึ่งจนถึงชั้นเก้า ส่วนที่หันเข้าหาทางเดินนั้น จะทำทะลุลงมาให้เห็นจดหมายที่หล่นลงมาได้จากข้างนอก ครั้งก่อนตอนที่เดินผ่านตรงนั้น ผมจะเห็นซองสีขาวหล่นลงมา จดหมายจะหล่นลงมาถึงพื้นโดยผ่านช่องว่างระหว่างเพดานและทางเดินโดยไม่เกิดเสียง บางครั้งผมจะเห็นจดหมายหล่นติดต่อกันลงมา และหล่นเลยช่องว่างไปก็มี ทางเดินของตึกนี้ จะมืดเป็นพิเศษ เวลาที่ไม่มีใครอยู่แถวนั้น อยู่ดีๆจะเห็นอะไรขาวๆหล่นลงมา ผมจะใจหายวูบ จะบอกว่าความรู้สึกที่ว่านั้นเป็นยังไงดีนะ มันไม่ต่างอะไรกับวิญญาณที่เหงาหงอยยังไงชอบกล พอผมเดินห่างจากทางเดินไปเพียงก้าวเดียว ผมจะเห็นโลกมนุษย์ของเรา ที่เราจะประมาทหรือพลั้งเผลอไม่ได้แม้แต่น้อย ไม่ว่าห้องไหนจะเห็นคนแน่นเอี๊ยดไปหมด ถ้าผมหลุดจากห้องนั้น เพื่อไปห้องน้ำคนเดียว ในระหว่างเดินกลับไปที่ห้อง จะเกิดความรู้สึกเหมือนที่ผมว่านี้ ตอนเช้ามีบางครั้งที่ผมต้องไปบริษัทเช้ากว่าปกติด้วยเรื่องงาน ผมมองไปรอบๆห้องทำงานที่ยังไม่มีใครมา […]

หนังสือ ภาพริมสระน้ำ 1

ภาพริมสระน้ำ       ในสระว่ายน้ำนักกีฬาว่ายน้ำกำลังพุ่งโถมตัวอย่างสุดแรง รอบสุดท้ายของการแข่งขัน เพื่อเข้าสู่หลักชัย ร่างนักกีฬาว่ายน้ำหญิงผิวสีแทนกระโจนลงในสระน้ำคนแล้วคนเล่า ตามด้วยเสียงไล่หลังของโค้ช นักกีฬาว่ายน้ำหญิงคนหนึ่ง พอเธอปีนขึ้นมาถึงแท่นสตาร์ท อยู่ดีดีหัวเธอทิ่มลงในสระน้ำ แผ่นหลังกระแทกกับผิวน้ำ ท่าทางอาการคงหนักเอาการ เพราะเธอหายใจไม่ออก ในขณะเดียวกัน ก็มีรถไฟขบวนหนึ่งค่อยๆวิ่งอ้อมผ่านอีกด้านหนึ่งของสระว่ายน้ำ ผู้โดยสารที่กำลังยืนจับราวกันอยู่ในรถไฟก็คือ พนักงานกินเงินเดือน หรือที่เรียกว่า ‘ซะระริมัง’  ในภาษาญี่ปุ่นที่กำลังจะเดินทางกลับบ้านหลังเลิกงาน สายตาของพวกพนักงานที่อยู่ในรถไฟ มองข้ามตัวโรงเรียนไป จะเห็นภาพของพวกนักกีฬาว่ายน้ำหญิงบนพื้นคอนกรีต และภาพสีฟ้าอ่อนของน้ำที่มีอยู่เต็มสระน้ำที่เพิ่งสร้างเสร็จใหม่ๆโดยไม่ได้ตั้งใจ ภาพที่ว่านี้อาจจะช่วยปลอบประโลมจิตใจของพวกคนงานที่เหนื่อยล้าจนแทบจะหมดเรี่ยวแรง เพราะความร้อนของอากาศ หน้าร้อน ตลอดจนความยากลำบากนานัปการที่พวกเขาแบกรับอยู่ ได้ชั่วครู่ชั่วยามก็ว่าได้ มีชายรูปร่างสูงคนหนึ่งกำลังยืนดู […]

大蒜 นินนิคุ หรือ กระเทียม (ตอนจบ)

กระเทียมอยู่ยงคงกระพันไม่ว่าร้อนหรือหนาว    ทั่วโลกมีกระเทียมอยู่ประมาณ 50 ชนิด โดยที่แบ่งกระเทียมออกได้เป็น2 พันธุ์ คือ พันธุ์ที่ปลูกในแถบหนาวและพันธุ์ที่ปลูกในแถบร้อนสำหรับในญี่ปุ่นถือว่าแถบคันโต(โตเกียว) และทางเหนือเป็นเขตที่อยู่ในเขตหนาว ส่วนทางใต้จะปลูกกระเทียมประเภทเขตอบอุ่น หรือเขตร้อน    สำหรับกระเทียมพันธุ์ที่ปลูกในเขตหนาวจะปลูกไม่ได้ผลดีในเขตอบอุ่น ในทำนองเดียว กันกระเทียมพันธุ์ที่ปลูกในเขตอบอุ่นก็จะปลูกไม่ได้ผลดีในเขตหนาว   จังหวัดที่ผลิตกระเทียมได้จำนวนมากคือ แถบจังหวัดทางภาคเหนือของญี่ปุ่นซึ่งได้แก่ จังหวัด อะโอะโมะริซึ่งเป็นแหล่งที่ผลิตกระเทียมได้มากเป็นอันดับหนึ่งในญี่ปุ่น กระเทียมที่ ผลิตมีจำนวนสูงถึง 70% ซึ่งถือว่าเป็นตัวเลขที่น่าทึ่งอย่างยิ่ง    ทั้งๆที่กระเทียมที่ปลูกในแถบหนาวได้รับความเสียหายจากความหนาวของอากาศ และมีลม หนาวเย็นซึ่งพัดไปยังแถบเขตหนาวที่ปลูกกระเทียม แต่ผลกลับเป็นว่าแถบเขตหนาวกลับเอา ชนะอุปสรรคเรื่องลมหนาว และนำความหนาวเย็นมาใช้เป็นประโยชน์ แถมยังปลูกกระเทียมได้ ผลดี    กระเทียมที่ปลูกในฤดูใบไม้ร่วงและทนกับดินฟ้าอากาศที่หนาวจัดได้เป็นกระเทียมที่สะสมธาตุ อาหารที่มีประโยชน์ไว้ได้อย่างมาก นอกจากนั้นกระเทียมที่ถูกลมหนาวเย็นพัดอยู่เป็นประจำและ ค่อยๆเจริญเติบโตขึ้น กลับเป็นกระเทียมที่ปลูกได้รสชาติดี    จากการที่กระเทียมมีคุณประโยชน์ต่อร่างกายอย่างมากนี้เอง ทำให้กระเทียมเป็นวัตถุดิบที่คน ทั่วโลกนำไปใช้ประกอบอาหาร พลังที่คนกินได้จากกระเทียมที่แท้จริงก็คือ กลิ่นที่มีลักษณะพิเศษ ของกระเทียมนั่นเอง จากกลิ่นที่ฉุนของกระเทียมนี้เองทำให้คนญี่ปุ่นไม่นิยมใช้กระเทียมมาเป็น […]

大蒜 นินนิคุ หรือ กระเทียม 1

大蒜 นินนิคุ หรือ กระเทียม ความเหนียวและความทนทานของกระเทียม     ตัวอักษรคันจิปัจจุบันที่ใช้กับกระเทียม  大蒜 หรือ นินนิคุ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีว่า เป็นเครื่องปรุงอาหารเช่นเดียวกับขิง ในสมัยก่อนจะเขียนด้วยตัวอักษรคันจิ 蒜  อ่านว่า ฮิรุ ปรากฎเป็นครั้งแรกในหนังสือประวัติศาสตร์ที่เก่าแก่ที่สุดของญี่ปุ่น ชื่อ ‘โคะจิคิ’*1 โดยบันทึก ไว้ว่า ลูกชายของจักรพรรดิ์ ยะมะโตะทะเคะรุใช้กลิ่นกระเทียมล้มกวางที่ขวางทางได้สำเร็จ ทำให้รู้ว่าเมื่อ 1300 กว่าปีที่แล้ว กระเทียมเป็นที่รู้จักกันแล้วในญี่ปุ่น จากบันทึกพบว่าคำว่า นินนิคุ หรือ กระเทียมมีความหมายว่า ‘อดทนต่อความยากลำบากและอุปสรรคนานัปประการ’ ตลอดจนส่ิงที่อาจก่อให้เกิดความอับอายได้ในขณะที่บำเพ็ญภาวนา       รากศัพท์ของกระเทียมที่ใช้ในศาสนาพุทธก็คือ 忍辱 นินนิคุ ซึ่งหมายถึง ‘อดทน ต่อความยากลำบากและความอับอายต่างๆ’ การที่ใช้กระเทียม ในความหมายที่ว่านี้ เพราะ กระเทียมมีกลิ่นแรงแต่ในขณะเดียวกันก็เป็นเสมือนยารักษาโรคที่มีประโยชน์ที่คนต้องทน ใช้แม้แต่เสาหินข้างๆทางเข้าประตูวัด เซนเดะระ จะเขียนประกาศไว้ว่า ‘คนที่กินเหล้าหรือกินอะไร ที่มีกลิ่นแรง ห้ามเหยียบเข้าธรณีวัด’ การที่เขียนประกาศไว้อย่างนั้นก็เพื่อเตือนให้คนรู้ว่าเมื่อเวลา ที่คนดื่มส่ิ่งมึนเมาเข้าไปในร่างกายความประพฤติของคนนั้นจะหละหลวม ส่วนเครื่องเทศ หรือ สิ่งที่ส่งกลิ่นฉุนแรงทุกชนิด รวมทั้งกระเทียมกลิ่นฉุนจะทำให้พระที่ฝึกบำเพ็ญภาวนาเสียสมาธิ คำสอนที่ว่านี้ซึมซับเข้าไปในจิตสำนึกของคนญี่ปุ่นเป็นเวลาช้านาน จากคำสอนนี้เองทำให้ คนญี่ปุ่นเลี่ยงไม่กิน หรือใช้ […]